Geography Practical Question Paper with Solutions

By Prof. Manojj Deshmukh

January 22, 2026

0

1156

Practical Ques paper 7.jpg.png — Geography Practical Question Paper with Solutions

बारावी भूगोल प्रात्यक्षिक सराव प्रश्नपत्रिका व तिची उत्तरपत्रिका

Table of Contents

Geography Practical Question Paper with Solutions

बारावी भूगोल प्रात्यक्षिक बारावी भूगोल प्रात्यक्षिक सराव प्रश्नपत्रिका व तिची उत्तरपत्रिका

सराव प्रश्नपत्रिका

विषय- भूगोल HSC प्रात्यक्षिक परीक्षा (39)

इयत्ता – 12 वी

वेळ- 3 तास

गुण -20

Geography Practical Question Paper with Solutions

बारावी भूगोल प्रात्यक्षिक प्रश्नपत्रिका व तिची उत्तरपत्रिका

(सराव प्रश्नपत्रिका)

प्रश्न 1) “Balbharati GeoSurvey” या ॲपच्या सहाय्याने सर्वेक्षण करणे.

( विदयार्थ्यांनी केलेल्या 15 कुटूंबांचे सर्वेक्षणाचे संकलन, विश्लेषण व नकाशा शिक्षकांना सादर करुन भूगोल प्रात्यक्षिक वहीत त्याचा समावेश करणे.)

(5 गुण)

प्रश्न 2 अ) खालील सांख्यिकीय माहीती (विदा) सारणीच्या अनुशंगाने 05 चे वर्गांतर घेऊन माहिती सुसंघटीत करा.

(2 गुण)

26 31 27 21 44 24 25 31 28 27 30 35 34 43 23 36 18 29 41 21

प्रश्न 2 ब)– खालील विदेच्या आधारे प्रमाण विचलन काढा

(4 गुण)

गाव	A	B	C	D	E	F	G	H	I	J
निवासी भूमी उपयोजन	57	64	63	67	49	59	44	47	61	59

किंवा

प्रश्न 2 ब) खालील विदेवरुन स्पियरमन गुणांक सहसंबध पध्दतीव्दारे सहसंबध काढा विश्लेषण करा

(4 गुण)

ठ‍िकाण	x	Y
J	30	60
K	90	130
L	10	70
M	210	250
N	130	170
O	170	190
P	70	90
Q	190	210
R	100	100
S	110	110

प्रश्न 3) खाली विदेत विविध पिकांचे पिकाखालील क्षेत्र दर्शवीले आहे विभाजीत आलेख काढा. विश्लेषण करा

(03 गुण)

पिक	क्षेत्र
बाजरी	527147
ज्वारी	1451
गहू	26325
मका	168979
तांदुळ	33280

किंवा

प्रश्न 3 रा) खालील सांख्यिकीय माहीतीच्या आधारे विभाजीत वर्तुळ काढा

(03 गुण)

प्राकृतिक भूरुपे	भूमी (%)
डोंगर	20
मैदान	40
पठार	30
अति उंच पर्वत	10

प्रश्न 4 था) 63 K-12 स्थलनिर्देशक नकाशाचे निरीक्षण करुन खालील प्रश्नाची उत्तरे लिहा. (कोणतेही चार)

(04 गुण)

1) नकाशात ग्रामीण वस्त्या जास्त आहेत की शहरी ?

2) नकाशात कोणत्या दिशेस मिर्झापूर शहराची वाढ होत आहे ?

3) मैदानी प्रदेशात लोकांचा प्रमुख व्यवसाय कोणता असावा?

4) नकाशातील दोन प्रमुख लोहमार्ग कोणते ?

5) नकाशातील चार प्रमुख लोहमार्ग स्थानके कोणती ?

प्रश्न 5 वा मौखिक परीक्षा व प्रात्यक्षिक कार्य.

02 गुण

Geography Practical Question Paper with Solutions

बारावी भूगोल प्रात्यक्षिक प्रश्नपत्रिका व तिची उत्तरपत्रिका

———————————————————————————————

बारावी भूगोल प्रात्यक्षिक जर्नल (सोडविलेल्या उदाहरणांसह) माफक दरात उपलब्ध

Geograhical Pratical journal — Geography Practical journal

संपर्क- Prof Manojj Deshmukh 9607371951

Geography Practical Question Paper with Solutions

———————————————————————————————

सराव उत्तरपत्रिका

उत्तरपत्रिका

———————————————————————————————

Geography Practical Question Paper with Solutions

बारावी भूगोल प्रात्यक्षिक प्रश्नपत्रिका व तिची उत्तरपत्रिका

प्रश्न 1) ॲपच्या सहाय्याने सर्वेक्षण–

उत्तर- 15 कुटुंबाचे सर्वेक्षण करुन त्यांचे विश्लेषण भूगोल प्रात्यक्षिक वहीत केले आहे.

त्यातील ठळक मुद्दे खालील प्रमाणे-

1) मी केलेल्या सर्वेक्षणाचे लिंग गुणोत्तर पुरुष 30, स्त्रिया 23 = 767 आहे ते निम्न मानले जाते.

2) स्त्री पुरुष वयोरचनेचा विचार केल्यास माझ्या सर्वेक्षणात कार्यशील लोकसंख्येचे प्रमाण जास्त आहे,

3) कुटुंब संदस्यांचा शैक्षणिक स्तर हा खालच्या दर्जाचा आहे येथे ग्रामिण भाग व उसतोड कामगार असल्याने मी केलेल्या सर्वेक्षणात अशिक्षीत लोकांचे प्रमाण जास्त आढळून आले आहे. त्यामुळे मजुरी व ऊसतोड हा रोजगाराचा प्रमुख मार्ग दिसुन आला. आर्थिक, शैक्षणिक दुष्ट्रया कमी प्रगत भाग असल्याने सामाजिक दुष्ट्रया देखिल कमी प्रगत भाग आहे.

सर्वेक्षणाचा नकाशा व डाटा प्रिंट प्रात्यक्षिक वहीत जोडली आहे.

प्रश्न 2 (अ)

उत्तर:

दिलेली विदा :

26, 31, 27, 21, 44, 24, 25, 31, 28, 27, 30, 35, 34, 43, 23, 36, 18, 29, 41, 21

• किमान मूल्य = 18

• कमाल मूल्य = 44

वर्गांतर = 5

वर्ग (Class Interval)	वारंवारता (f)
18 – 22	3
23 – 27	6
28 – 32	5
33 – 37	3
38 – 42	1
43 – 47	2
एकूण	20

प्रश्न 2 (ब) –

प्रमाण विचलन काढा

गाव	A	B	C	D	E	F	G	H	I	J
निवासी भूमी उपयोजन	57	64	63	67	49	59	44	47	61	59

A) कक्षा-

माहितीची कक्षा = कमाल मुल्य – किमान मुल्य

माहितीची कक्षा = 67 – 44

माहितीची कक्षा = 23

B) मध्य–

C) प्रमाण विचलन-

नगर	अंक	( X₁-X )	(X₁– X)²
A	57	57 – 57 = 0	0
B	64	64 – 57 = 7	49
C	63	63 – 57 = 6	36
D	67	67 – 57 = 10	100
E	49	49 – 57 = -8	64
F	59	59 – 57 = 2	4
G	44	44 – 57 = -13	169
H	47	47 – 57 = -10	100
I	61	61 – 57 = 4	16
J	59	59 – 57 = 2	4
		∑ (X₁-X)²=	542

∑ (X₁-X)² = 542

प्रमाण विचलन (sd) = 7.36

विश्लेषण– प्रमाण विचलनाचे मूल्य हे मध्य मूल्याच्या (23) अर्ध्यापेक्षा ही कमी आहे. म्हणजेच विचलन नगरांमध्ये निवासी भूमी उपयोजनाखालील क्षेत्र विखुरलेले दाखवते.

किंवा

प्रश्न 2 ब) स्पियरमन गुणांक सहसंबध

ठ‍िकाण	x	Y
J	30	60
K	90	130
L	10	70
M	210	250
N	130	170
O	170	190
P	70	90
Q	190	210
R	100	100
S	110	110

उत्तर:

ठिकाण	X	Y	Rx (Rank X)	Ry (Rank Y)	फरक d=(Rx−Ry)	d2
J	30	60	9	10	-1	1
K	90	130	7	5	2	4
L	10	70	10	9	1	1
M	210	250	1	1	0	0
N	130	170	4	4	0	0
O	170	190	3	3	0	0
P	70	90	8	8	0	0
Q	190	210	2	2	0	0
R	100	100	6	7	-1	1
S	110	110	5	6	-1	1
एकूण						∑d2=8

विश्लेषण–

X आणि Y या चलांमधील सहसंबंध गुणांक +०.९५ इतका आहे. हे मूल्य अति-उच्च धनात्मक सहसंबंध दर्शवते. याचा अर्थ असा की दोन्ही चलांमधील बदल एकाच दिशेने आणि अत्यंत सुसंगत आहेत.

Geography Practical Question Paper with Solutions

प्रश्न 3) खाली विदेत विविध पिकांचे पिकाखालील क्षेत्र दर्शवीले आहे विभाजीत आलेख काढा.

उत्तर:

पिक	क्षेत्र
बाजरी	527147
ज्वारी	1451
गहू	26325
मका	168979
तांदुळ	33280

विश्लेषण–

प्रस्तृत विदेत बाजरी पिकाखालील क्षेत्र सर्वात जास्त असून, त्या खालोखाल मका पिकाखालील क्षेत्र आहे. गहू, तांदुळ व त्यानंतर ज्वारी पिकक्षेत्र आहे.

किंवा

प्रश्न 3 रा) खालील सांख्यिकीय माहीतीच्या आधारे विभाजीत वर्तुळ काढा

प्राकृतिक भूरुपे	भूमी (%)
डोंगर	20
मैदान	40
पठार	30
अति उंच पर्वत	10